De bronsttijd van het edelhert: het bos van de Ardennen staat centraal
Er is een tijd in het jaar waarin het bos van de Ardennen niet langer slechts een decor is, maar verandert in een schouwtoneel. Vanaf half september – wanneer de avonden koeler worden en de varens roodbruin kleuren – stijgt er een diepe, keelachtige, bijna prehistorische roep op uit de beboste valleien van de Lesse. Dit is de burlroep van het edelhert; waarschijnlijk laat geen enkel ander natuurspektakel in onze regio zo’n diepe indruk achter bij wie het voor het eerst hoort.
Vanuit uw bungalow op Domaine du Bonsoy kunt u dit nachtelijke schouwspel op slechts enkele kilometers afstand beleven. De bossen van Houyet, het Domaine des Grottes de Han en de regio Famenne vormen enkele van de mooiste locaties in België om de bronsttijd mee te maken; elk najaar organiseren lokale toeristische diensten begeleide luisterexcursies, zodat u dit ritueel kunt ervaren zonder het te verstoren.
Deze maand nodigen we u uit om kennis te maken met de koning van het bos: waar kunt u luisteren, wanneer kunt u het beste gaan, hoe dient u zich te gedragen – en hoe maakt u van een avond luisteren naar het burlen een onvergetelijk herfstuitje in het hart van de Maasvallei
Een eeuwenoud ritueel bij schemering
Het burlen is niet zomaar een roep; het is een krachtig signaal. Van half september tot half oktober breekt voor edelherten de bronsttijd aan. De mannetjes – die de zomer alleen of in kleine groepjes hebben doorgebracht – verzamelen zich op vaste bronstplaatsen, zoals open plekken in het bos, bosranden of dalbodems, om de hindes om zich heen te verzamelen en hun rivalen uit te dagen.
Dit diepe, rauwe geburl, dat bij windstil weer meer dan een kilometer ver draagt, dient zowel als waarschuwing voor andere mannetjes als om vrouwtjes te lokken. Wanneer twee aan elkaar gewaagde rivalen tegenover elkaar komen te staan, kan de vocale confrontatie uitmonden in een fysiek gevecht: in het donker kletteren de geweien op elkaar met een daverende klap die men niet snel vergeet.
De bronsttijd is eerder een kwestie van horen dan van zien: het is een ervaring van luisteren en geduld, die zich ontvouwt in de invallende duisternis, waar het knappen van een enkel takje al een gebeurtenis van betekenis wordt.
De beste momenten
Edelherten burlen vooral bij schemering en dageraad, wanneer het bos stil is en de koele lucht het geluid draagt. Rustige, licht mistige avonden bieden de beste omstandigheden om te luisteren. Op het hoogtepunt van de bronst is het niet ongewoon om meerdere mannetjes naar elkaar te horen roepen, van de ene heuvelhelling naar de andere.
Houyet: Een toplocatie voor de bronsttijd van edelherten nabij Bonsoy
De gemeente Houyet, gelegen op ongeveer twintig minuten van Domaine du Bonsoy, is een uitstekende plek in de provincie Namen om de bronsttijd van edelherten te ervaren. De staatsbossen van de gemeente grenzen aan de vallei van de Lesse, stroomafwaarts van het Château de Vêves.
In 2026 organiseert de toeristische dienst van Houyet nachtelijke wandelingen onder begeleiding van gidsen die het bos op hun duimpje kennen, speciaal om te luisteren naar het burlen van de herten. De geplande data zijn 16, 18, 23 en 26 september en 10 oktober 2026, telkens van 20.30 tot 23.00 uur, met vertrek vanaf de Route de Wiesme in Houyet. Bij terugkomst worden de wandelaars getrakteerd op glühwein – een welkome beloning na twee uur aandachtig stil zijn in de herfstnacht. Reserveren is verplicht.
Praktische informatie
- Data 2026: 16, 18, 23 en 26 september; 10 oktober
- Tijd: 20:30 – 23:00 uur (nachtwandeling)
- Vertrek: Route de Wiesme, 5560 Houyet
- Reserveren: Verplicht via de toeristische dienst van Houyet
- Extraatje: Gratis glühwein bij aankomst
Han-sur-Lesse: De bronsttijd van de herten als spectaculair evenement
Op 35 minuten van Le Bonsoy ligt het Domaine des Grottes de Han – dat we eerder al introduceerden vanwege de grotten en het wildpark. In de herfst verandert dit domein in een uitstekende plek om de bronsttijd van de herten te observeren. In het uitgestrekte park van 250 hectare leven de herten in een semi-wilde staat; dit biedt een unieke kans om het spektakel van de bronsttijd met eigen ogen te aanschouwen, in plaats van het alleen maar te horen.
In 2026 biedt het domein deze ervaring in verschillende vormen aan:
- Bronst bij schemering: weekenden van 18–20 en 25–27 september, plus 9–11 oktober — de klassieke ervaring bij zonsondergang;
- Bronst bij zonsopgang: 19–20 en 26–27 september, 3–4 en 10–11 oktober — voor vroege vogels, terwijl de mist nog over de weilanden hangt;
- De bronst uitgelegd voor kinderen: zaterdagen 19 en 26 september, 3 en 10 oktober — een gezinsvriendelijke, toegankelijke en leuke rondleiding;
- Fotosafari in het teken van de bronst: zondagen 20 en 27 september, 4 en 11 oktober — ga bij zonsopgang op pad om de gevechten tussen de herten vast te leggen.
Aangezien er veel belangstelling is voor deze uitstapjes, is het raadzaam om tijdig te boeken via de website van het domein. Als de sfeer van uitgestrekte bosgebieden u meer aanspreekt, kunt u ook kiezen voor de luisteravonden in Nassogne (18, 25 en 26 september 2026) – op ongeveer vijftig minuten rijden. Hier begint het programma met een presentatie over edelherten, voordat de groepen op pad gaan.
Gouden regels voor het beluisteren van de bronst
De bronsttijd is veeleisend voor edelherten; elke verstoring kost ze kostbare energie. Wie naar de bronst wil luisteren, dient zich aan enkele eenvoudige regels te houden:
- Blijf op de paden: begeef je nooit in bosrijke gebieden, en zeker niet op de plekken waar de bronst plaatsvindt.
- Absolute stilte: praat op fluistertoon, zet je telefoon op stil en vermijd kleding die ritselt.
- Geen zaklampen: schijn nooit met licht op de dieren; laat je ogen wennen aan het donker.
- Laat je hond achter bij de bungalow: zelfs aan de lijn verraadt hij je aanwezigheid.
- Kies voor excursies met gids: gidsen weten precies waar ze moeten staan zonder te storen – en hun verhalen zijn nog beter dan welke documentaire dan ook.
Insider-tip: kleed je warm aan in donkere kleuren en neem een thermoskan mee. De beste luisterervaringen zijn de beloning voor wie doodstil blijft zitten – en de avonden in de valleien zijn eind september fris.
Een ideale herfstdag vanuit Bonsoy
Ochtend: Lekker uitslapen met uitzicht op het bos, gevolgd door een ontspannen wandeling in het natuurreservaat van Furfooz (op 25 minuten afstand), waar de rivier de Lesse zich een weg baant langs kalkstenen rotswanden.
Middag: Lunchen in Houyet of picknicken aan de oever van de Lesse; lokale streekproducten vormen de basis voor een heerlijke herfstpicknickmand.
Namiddag: Een dutje doen of lekker lezen in de bungalow, gevolgd door vogels kijken vanaf het terras. Natuurliefhebbers kunnen hun uitstapje uitbreiden met een bezoek aan Aquascope de Virelles.
Avond: Rond 20.00 uur vertrek voor de wandeling om de bronst van de edelherten te ervaren in Houyet; rond 23.30 uur terugkeer voor een kruidenthee bij de open haard, terwijl de geluiden van de bronst en de sterrenhemel nog vers in het geheugen liggen.
Praktische informatie
- Toeristisch bureau van Houyet — Route de Wiesme, 5560 Houyet · +32 (0)82 22 32 14 of +32 (0)474 95 91 97 · info@tourismehouyet.be · tourismehouyet.be · Wandelingen tijdens de bronsttijd: 16, 18, 23, 26 sept. & 10 okt. 2026, 20.30 – 23.00 uur; reserveren verplicht; inclusief glühwein · Op 20 minuten van Le Bonsoy
- Domaine des Grottes de Han — Rue Joseph Lamotte 2, 5580 Han-sur-Lesse · grotte-de-han.be · Uitstapjes tijdens de bronsttijd: half september tot half oktober 2026 (schemering, dageraad, rondleidingen voor kinderen, fotosafari’s); reserveren verplicht · Op 35 minuten van Le Bonsoy
- Toeristisch bureau van Famenne-Ardenne — Place de l’Étang 15, 6900 Marche-en-Famenne · +32 (0)84 34 53 27 · info@famenneardenne.be · volledig programma bronsttijd
En na het bos: rust
De beleving van de bronsttijd is des te aangenamer als u daarna terugkeert naar een knus onderkomen. Onze bungalow Serenity – ontworpen om u te laten opgaan in de natuurlijke omgeving van Domaine du Bonsoy – is de perfecte uitvalsbasis voor deze herfstavonden: een plek om met koude wangen terug te keren en via het grote raam te blijven luisteren naar de geluiden van de Ardense nacht.
De data voor de bronst zijn beperkt – vijf avonden in Houyet, enkele weekenden in Han – en accommodaties voor de herfst zijn snel volgeboekt. Boek nu uw verblijf en trakteer uzelf op het mooiste concert dat het Waalse bos dit jaar te bieden heeft.
